Qua quá trình giảng dạy, thực hiện các bài dạy giỏi, tôi rút ra một số kinh nghiệm bước đầu trong việc chuẩn bị nội dung và phương pháp cho một bài dạy giỏi như sau:

1. Về chuẩn bị nội dung: Đây là yếu tố rất quan trọng, quyết định sự thành công của một bài dạy giỏi. Việc chuẩn bị nội dung cần thực hiện tốt các việc sau:

- Chọn nội dung đăng ký dạy giỏi. Để chọn được nội dung phù hợp, trước hết giảng viên cần nghiên cứu kỹ mục tiêu; chương trình đào tạo; chương trình môn học; khảo sát đối tượng học tập; điều kiện cơ sở vật chất, kiến thức sẵn có của bản thân mà lựa chọn bài đăng ký dạy giỏi.

- Trên cơ sở bài giảng đã đăng ký, giảng viên cần chọn nội dung để giảng, không phải giảng cả bài từ đầu đến hết mà cần chọn nội dung trọng tâm của bài. Sau đó, giảng viên cần tập trung nghiên cứu kỹ tất cả các vấn đề liên quan trực tiếp đến nội dung đó; chuẩn bị các tình huống, các câu hỏi nêu vấn đề, hướng dẫn sinh viên nghiên cứu.

- Ngoài ra, cần nhận thức rằng để có một bài giảng đạt chất lượng cao thì nội dung của nó phải là cả một quá trình tích lũy, tập trung đầu tư nghiên cứu; nội dung lý luận phải gắn liền với thực tiễn công tác chiến đấu của lực lượng Cảnh sát nhân dân. Muốn vậy người giảng viên phải thường xuyên sưu tầm các vụ án, các tình huống thực tiễn có liên quan đến nội dung bài. Đồng thời phải thường xuyên cập nhật kiến thức qua nhiều nguồn như: Internet, giáo trình, tài liệu tham khảo, các bài báo, khai thác các đề tài khoa học, hội thảo chuyên môn… để làm phong phú, sâu sắc nội dung của một bài dạy giỏi.

2. Về chuẩn bị phương pháp giảng dạy:

Phương pháp giảng dạy là yếu tố đặc biệt quan trọng, giúp đảm bảo yêu cầu của một bài dạy giỏi. Trong dạy giỏi phải kích thích được tính độc lập, sáng tạo của sinh viên, sự tham gia tích cực của sinh viên vào bài giảng.

Chuẩn bị các phương pháp cho một bài dạy giỏi, trước hết cần phải nắm vững đặc điểm đối tượng học tập, nội dung cần giảng, mục tiêu cần đạt được, phương tiện hiện có… mà chuẩn bị phương pháp cho phù hợp. Đồng thời để giúp cho bài giảng đạt chất lượng cao, trong quá trình chuẩn bị cần biết kết hợp linh hoạt nhiều phương pháp cho bài dạy giỏi như: Thuyết trình (theo lối diễn giảng hoặc quy nạp), phương pháp trắc nghiệm, so sánh, trao đổi tọa đàm, nêu vấn đề, tổ chức trò chơi. Cụ thể như:

- Đầu buổi học giảng viên có thể sử dụng phương pháp trắc nghiệm để khảo sát sự hiểu biết bước đầu của sinh viên về vấn đề cần giảng, qua đó giảng viên có thể điều chỉnh phương pháp giảng cho phù hợp. Vì vậy, giảng viên cần chuẩn bị các câu hỏi trắc nghiệm sát với nội dung bài giảng, dự kiến kết quả trả lời của sinh viên, chuẩn bị các bảng xử lý kết quả trắc nghiệm… để kịp thời sử dụng kết quả trắc nghiệm trong quá trình giảng.

- Chuẩn bị phương pháp thuyết trình theo lối quy nạp hoặc diễn giảng. Đối với những nội dung trừu tượng, khó mô tả thì cần chuẩn bị phương pháp giảng theo lối quy nạp. Do đó, cần chuẩn bị các mô hình hỗ trợ, một số câu hỏi nêu vấn đề để quy nạp sinh động, dễ hiểu. Nếu nội dung không quá trừu tượng thì giảng viên nên chọn giảng theo lối diễn giảng. Cần chuẩn bị các câu chủ đề, nội dung chi tiết của vấn đề, các số liệu, ví dụ minh họa để làm rõ nội dung cần giảng.

- Kết hợp phương pháp thuyết trình với các phương pháp khác như:

Kết hợp phương pháp thuyết trình với phương pháp so sánh: Trong quá trình chuẩn bị phương pháp thuyết trình, khi có những vấn đề có sự giống nhau, dễ nhầm lẫn… giảng viên cần chủ động chuẩn bị so sánh các vấn đề đó để giúp sinh viên hiểu sâu sắc vấn đề.

Kết hợp phương pháp thuyết trình với phương pháp trao đổi, tọa đàm: Để tạo điều kiện cho sinh viên tham gia tích cực vào bài giảng, phát huy tính độc lập, sáng tạo của sinh viên, giảng viên cần kết hợp phương pháp thuyết trình với trao đổi tọa đàm giữa giảng viên và sinh viên. Do đó, giảng viên cần chuẩn bị các câu hỏi, dự kiến các phương án trả lời của sinh viên. Đồng thời cần dự kiến các câu hỏi mà sinh viên có thể hỏi và các phương án trả lời.

Kết hợp phương pháp thuyết trình với phương pháp nêu vấn đề: Để giúp sinh viên nắm vững kiến thức về bài giảng và phát huy tính chủ động sáng tạo của sinh viên, giảng viên cần chuẩn bị các tình huống có vấn đề kích thích sự độc lập suy nghĩ của sinh viên và cùng giải quyết vấn đề. Đồng thời giảng viên cần phải dự kiến các phương án giải quyết vấn đề, các phương án trả lời các câu hỏi mà sinh viên có thể hỏi, kết luận vấn đề hoặc nêu các vấn đề để sinh viên tiếp tục nghiên cứu.

Bên cạnh sự kết hợp trên, trong quá trình chuẩn bị, giảng viên cũng có thể kết hợp phương pháp thuyết trình với tổ chức các trò chơi (như trò chơi ô chữ, đoán khái niệm… nhưng cần ngắn gọn) để bài giảng thêm sinh động, sâu sắc.

Khi chuẩn bị phương pháp giảng dạy, giảng viên có thể kết hợp đồng thời các phương pháp trên trong một bài dạy giỏi. Vì vậy, cần nghiên cứu kỹ, kết hợp hài hòa các phương pháp để quá trình thực hiện bài giảng trước lớp học, trước hội đồng được chủ động, đạt hiệu quả cao.

Tóm lại, trong dạy giỏi, việc chuẩn bị nội dung và phương pháp giảng dạy có vị trí đặc biệt quan trọng, quyết định chất lượng của một bài dạy giỏi. Vì vậy, giảng viên cần chọn nội dung giảng phù hợp với đối tượng học tập, nghiên cứu sâu sắc nội dung, cập nhật kiến thức vào bài giảng. Đồng thời phải chuẩn bị nhiều phương pháp và kết hợp hài hòa giữa các phương pháp cho bài giảng. Trên đây là một số kinh nghiệm bước đầu của bản thân trong quá trình thực hiện dạy giỏi. Xin được trao đổi cùng các đồng chí nhằm góp phần phát triển phong trào dạy giỏi của nhà trường./.

                                                            ThS. Nguyễn Thanh Dương

                                                                     GV. Bộ môn NVCS