Trang chủ | Khoa học hình sự | Diễn đàn pháp luật | Liên hệ | Sơ đồ site | English
 

Một số giải pháp mang tính nguyên tắc để đổi mới phương pháp dạy học

 

1. Sự cần thiết phải đổi mới phương pháp dạy học
          Theo Unesco khuyến cáo thì mục tiêu dạy học trong thế kỷ XXI là học để biết; học để làm; học để chung sống; học để khẳng định mình.
Ở nước ta, mục tiêu giáo dục của Việt Nam được quy định tại Điều 2 của Luật Giáo dục Việt nam. Tuy không nói rõ các mục tiêu như Unesco đã khuyến cáo, nhưng nội dung của mục tiêu này vẫn là học để biết (giáo dục con người Việt Nam có tri thức), học để làm (giáo dục con người Việt Nam có nghề nghiệp); học để chung sống, học để khẳng định mình (đào tạo con người Việt Nam có năng lực của công dân, đáp ứng được yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc).
          Tương ứng với mục tiêu giáo dục nói trên thì phương pháp dạy học phải hướng tới việc dạy để cung cấp tri thức, dạy để rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp và dạy cho người học biết cách tự hoàn thiện mình để chung sống và để khẳng định mình, nghĩa là dạy cho người học cách tự học, tự đào tạo.
          Một lí do khác không trực tiếp nhưng cũng tác động, đòi hỏi cần phải đổi mới phương pháp dạy học, đó là sự bùng nổ thông tin. Với sự vận động và phát triển trên các lĩnh vực đời sống xã hội của thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng làm cho thông tin rất mau lạc hậu, có giá trị không lâu. Hơn nữa, sự phát triển của các phương tiện truyền thông, thông tin hiện nay làm cho thông tin ngày càng có tính hệ thống và cách tiếp cận ngày càng dễ.
           Tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp dạy học đã được Đảng ta nhận thức và chỉ đạo từ rất lâu. Nghị quyết Trung ương 2 khóa 8 đã nêu: “Khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại trong quá trình dạy học, bảo đảm điều kiện và định hướng tự học, tự nghiên cứu cho học sinh, nhất là sinh viên đại học”
          Từ những lí do trên cho thấy, đổi mới phương pháp dạy học là nhiệm vụ, là lương tâm, là yêu cầu tất yếu khách quan đối với nhà trường nói chung và đối với mỗi giảng viên nói riêng.
2. Một số giải pháp về đổi mới phương pháp dạy học
Đổi mới phương pháp dạy học để đạt được mục tiêu đào tạo đã được xác định là một nhiệm vụ của nhà trường. Việc làm này liên quan và tác động qua lại đến nhiều nhiệm vụ khác cũng như các cơ quan trong hệ thống tổ chức của nhà trường. Mỗi cơ quan (chủ yếu là khoa, bộ môn) vừa có tính độc lập, vừa có tính phối hợp với cơ quan khác trong việc thực hiện nhiệm vụ chung. Do đó, phù hợp với đặc điểm trên, đổi mới phương pháp dạy học cần phải thực hiện một số giải pháp vừa có tính nguyên tắc, vừa có tính cụ thể sau đây:
a. Đổi mới phương pháp dạy học phải được tiến hành đồng bộ với đổi mới nội dung giảng dạy và bảo đảm đủ điều kiện phục vụ dạy học.
- Đổi mới phương pháp dạy học là để đạt được mục tiêu đào tạo. Nhằm cung cấp cho người học những tri thức, rèn luyện những kỹ năng, thái độ nhất định, cần thiết để đáp ứng yêu cầu công tác. Do đó, truyền đạt cho sinh viên tri thức nào? Kỹ năng gì? Thái độ ra sao? phụ thuộc rất lớn vào nội dung dạy học. Phương pháp giảng dạy dù có tiên tiến, nhưng nội dung lạc hậu thì sinh viên ra trường không đáp ứng được yêu cầu công tác. Ngược lại, nội dung dạy học hiện đại nhưng phương pháp đơn điệu, không kích thích tinh thần tích cực học tập của sinh viên thì mục đích đào tạo cũng khó đạt được. Vì vậy, đổi mới phương pháp dạy học phải được tiến hành đồng thời với đổi mới nội dung giảng dạy.
Để đáp ứng đòi hỏi này, nhà trường phải nhanh chóng xây dựng “chuẩn đầu ra” cho các chuyên ngành đào tạo. Xác định đầy đủ các yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, thái độ của sinh viên cần đạt được khi ra trường. Trên cơ sở đó hoàn thiện chương trình đào tạo, chương trình môn học, biên soạn đầy đủ hệ thống giáo trình, tài liệu tham khảo với sự chuẩn mực về kiến thức, đa dạng về nội dung để phục vụ tốt cho hoạt động dạy và học. 
- Quá trình dạy học là quá trình tác động tương hỗ giữa người dạy và người học. Người dạy cần phải nắm bắt được khả năng, tinh thần, thái độ của người học và phát huy tính tích cực của họ. Ngược lại, người học phải có điều kiện để chủ động trình bày khả năng tiếp nhận thông tin và những vấn đề liên quan khác trong quá trình học. Vì vậy, số lượng sinh viên trong lớp học cần được bố trí phù hợp, tạo điều kiện cho sự tác động tương hỗ có thể xảy ra. (theo chúng tôi, tối đa một lớp là 50 sinh viên).
Do đó, nhà trường cần có kế hoạch để xây dựng phòng học đủ để biên chế số lượng sinh viên thích hợp, tránh việc dồn lớp mặc dầu cùng nội dung học tập. Về lâu dài, cần có chiến lược chuẩn bị mọi điều kiện để thực hiện nội dung đào tạo theo lớp chuyên ngành ngay từ khi phân chuyên ngành, nhằm đảm bảo số lượng sinh viên trong từng lớp ở mức độ vừa phải giúp cho giảng viên thuận lợi trong việc áp dụng các phương pháp giảng dạy. Đáp ứng đòi hỏi trên, lực lượng giảng viên cũng phải được tuyển chọn, bồi dưỡng thường xuyên để bảo đảm có đủ giảng viên giảng dạy cho từng lớp chuyên ngành.
Bên cạnh đó, việc đầu tư phương tiện kỹ thuật và các điều kiện phục vụ giảng dạy học tập khác như phòng đọc, số lượng đầu sách, hệ thống phim, ảnh, tư liệu… phải được xây dựng, thu thập tích lũy thường xuyên để đảm bảo cho việc phục vụ đổi mới phương pháp dạy học.
 b. Đổi mới phương pháp dạy học phải tiến hành thống nhất trong toàn trường
Kết quả đào tạo của nhà trường chính là mức độ đạt được các yêu cầu của “chuẩn đầu ra” của mỗi sinh viên. Đây là kết quả chung của cả trường mà trước hết là của các đơn vị giáo dục. Tri thức, kỹ năng, thái độ nghề nghiệp do mỗi khoa, bộ môn truyền đạt, rèn luyện cho sinh viên là một bộ phận cấu thành nên “sản phẩm” đào tạo của nhà trường. Những bộ phận này tuy có tính độc lập nhưng lại tác động hỗ trợ nhau rất lớn trong quá trình đào tạo của nhà trường. Thiếu hoặc yếu bất kỳ một bộ phận nào cũng sẽ không cho ra “sản phẩm” hoàn chỉnh được. Sinh viên không nắm chắt kiến thức đại cương và kiến thức ngành thì khó có thể tiếp thu kiến thức chuyên ngành hoặc tiếp thu chắp vá, không hệ thống, tất yếu sẽ đến hạn chế kiến thức, năng lực. Như vậy, đổi mới phương pháp dạy học phải được thực hiện ở tất cả các khoa, bộ môn cũng như và đơn vị giáo dục.
 Nhà trường cần có biện pháp tác động, kiểm tra, đánh giá từng đơn vị nhằm phát huy tối đa tính chủ động, sáng tạo của mỗi đơn vị, tạo nên sự phong trào đổi mới sâu, rộng trong dạy học một cách thực tế và hiệu quả.
c. Đổi mới phương pháp giảng học cần bắt đầu từ đơn vị giảng dạy
Đổi mới phương pháp giảng dạy phụ thuộc chủ yếu vào giảng viên – người trực tiếp giảng dạy, trực tiếp thực hiện các phương pháp dạy học. Có đổi mới hay không? Đổi mới như thế nào? Thực chất hay hình thức?... hoàn toàn phụ thuộc vào giảng viên.
Giảng viên luôn gắn liền với một đơn vị giảng dạy. Họ sinh hoạt, học tập, thực hiện chức trách, nhiệm vụ của bản thân gắn liền với việc thực hiện nhiệm vụ của đơn vị, các chỉ tiêu, danh hiệu phấn đấu của đơn vị. Ngược lại đơn vị mới có điều kiện, khả năng để đánh giá mức độ, hiệu quả đổi mới phương pháp giảng dạy của đơn vị và của mỗi giảng viên. Mỗi giảng viên thực hiện một nhiệm vụ nhất định của đơn vị, do đó, chỉ một hoặc một số giảng viên đổi mới phương pháp dạy học thì đơn vị đó không thể hoàn thành tốt nhiệm vụ mà cần phải đổi mới toàn đơn vị.
Mỗi đơn vị giảng dạy có những yếu tố riêng, ảnh hưởng rất lớn đến việc đổi mới phương pháp dạy học. Như: nội dung đào tạo, kiến thức, kỹ năng truyền đạt rèn luyện cho sinh viên; số lượng sinh viên trong lớp học; chất lượng giảng viên trong đơn vị và các yếu tố khách quan khác. Với những yếu tố riêng có đó, chúng tôi nghĩ rằng mỗi đơn vị sẽ có phương pháp dạy học riêng cho đơn vị. Do đó, đổi mới phương pháp dạy học ở từng đơn vị giảng dạy là việc căn cứ vào các điều kiện liên quan đến việc dạy và học riêng có của mình, các đơn vị xây dựng phương pháp giảng dạy phù hợp, đáp ứng được chuẩn đầu ra của sinh viên. (phương pháp này mang tính đặc trưng riêng cho từng đơn vị).
Để làm được điều này, theo chúng tôi, nhà trường cần chỉ đạo, hướng dẫn các đơn vị xây dựng phương pháp dạy học đặc trưng cho mình trên cơ sở các điều kiện riêng của từng đơn vị. Khi có phương pháp giảng dạy phù hợp thì chất lượng sẽ được nâng lên cũng đồng nghĩa với việc đã đổi mới phương pháp dạy học.

Chúng tôi nghĩ rằng đổi mới phương pháp dạy học là một quá trình lâu dài, phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Hơn nữa, lối giảng dạy xuôi chiều, thầy nói trò nghe, ghi đã tồn tại quá lâu, “nhiễm vào máu”, nên trong một thời gian ngắn khó có thể đổi mới ngay được. Do đó, cần phải có sự nghiên cứu nghiêm túc, tìm ra các điều kiện, lộ trình của sự đổi mới và kiên quyết thực hiện theo lộ trình đó. Do vậy, chúng tôi mạnh dạn nêu ra một vài suy nghĩ về một số giải pháp mang tính nguyên tắc trong đổi mới phương pháp giảng dạy để cùng trao đổi với các đồng chí.

Tin đã đưa:
[1] 2 3 4 5 Sau
 
Hát mừng Trường Đại học CSND
30 năm thành lập Trường ĐH CSND
Tin khởi công xây dựng trường mới.