Ngày 29/6/2006, Quốc hội khóa XI tại kỳ họp thứ 9 đã thông qua Luật Bảo hiểm xã hội gồm 11 chương, 141 điều. Phạm vi của bài viết này chỉ giới hạn nêu những vấn đề mới của Luật BHXH so với Điều lệ bảo hiểm xã hội quy định trước đây trong phạm vi chương 3: BHXH bắt buộc.

1. Chế độ nghỉ dưỡng sức phục hồi sức khỏe không thực hiện riêng rẽ mà căn cứ vào chế độ ốm đau, chế độ thai sản, chế độ tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp để thực hiện nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau ốm đau, sau thai sản hoặc sau tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp.

2. Trường hợp cả cha và mẹ cùng tham gia BHXH, nếu một người đã hết thời hạn hưởng chế độ mà con vẫn ốm đau thì người kia được hưởng chế độ chăm sóc con ốm đau theo quy định.

3. Công nhân viên, lao động hợp đồng trong CAND nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày trở lên trong tháng thì thời gian này cả người lao động và người sử dụng lao động không đóng BHXH và không được tính là thời gian đóng BHXH; sĩ quan, hạ sĩ quan CAND nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau liên tục từ trên một tháng thì từ tháng thứ hai trở đi cả người lao động và người sử dụng lao động không đóng BHXH và không được tính là thời gian đóng BHXH.

4. Lao động nữ sinh con hoặc người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 4 tháng tuổi phải có thời gian đóng BHXH từ đủ 6 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khy sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi mới được hưởng chế độ thai sản. Trường hợp người lao động đã phục viên, xuất ngũ, thôi việc trước thời điểm sinh con hoặc nhận con nuôi dưới 4 tháng tuổi và đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản (đóng BHXH từ đủ 6 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi) thì vẫn được hưởng chế độ thai sản theo quy định.

5. Trường hợp sau khi sinh con mà người mẹ bị chết thì người cha hoặc người trực tiếp nuôi dưỡng được hưởng chế độ thai sản cho đến khi con đủ 4 tháng tuổi.

6. Cách tính trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo Luật BHXH đã tuân thủ theo nguyên tắc: Mức hưởng BHXH được tính trên cơ sở mức đóng, thời gian đóng BHXH và có chia sẻ giữa những người tham gia BHXH, cụ thể:

- Trợ cấp theo tỷ lệ suy giảm khả năng lao động. Khoản trợ cấp này được tính trên mức tiền lương tối thiểu chung tại thời điểm được hưởng hay nói cách khác là tại tháng điều trị xong, ra viện hoặc tháng có kết luận của Hội đồng giám định y khoa. Đây là sự thể hiện nguyên tắc chia sẻ giữa những người tham gia BHXH.

- Trợ cấp theo thời gian đóng BHXH và mức tiền lương đóng BHXH của mỗi người. Khoản trợ cấp này được tính theo mức tiền lương tối thiểu tại thời điểm người lao động bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Đây là sự đảm bảo của nguyên tắc đóng, hưởng của từng người tham gia BHXH.

7. Quân nhân, CAND trong khi thi hành nhiệm vụ bị thương, được cấp có thẩm quyền công nhận là thương binh thì ngoài chế độ đãi ngộ theo quy định đối với người có công do ngân sách Nhà nước đảm bảo, còn được thực hiện chế độ tai nạn lao động từ quỹ BHXH.

8. Mức bình quân tiền lương, tiền công đóng BHXH làm căn cứ tính lương hưu, trợ cấp BHXH một lần:

- Tham gia BHXH trước ngày 01/01/1995 thì tính bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của 5 năm (60 tháng) cuối trước khi nghỉ hưu.

- Tham gia BHXH trong khoảng thời gian từ 01/01/1995 đến 31/12/2000 thì tính bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của 6 năm (72 tháng) cuối trước khi nghỉ hưu.

- Tham gia BHXH trong khoảng thời gian từ 01/01/2001 đến 31/12/2006 thì tính bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của 8 năm (96 tháng) cuối trước khi nghỉ hưu.

- Tham gia BHXH từ ngày 01/01/2007 thì tính bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của 10 năm (120 tháng) cuối trước khi nghỉ hưu.

9. Mức trợ cấp tuất hàng tháng đối với mỗi thân nhân bằng 50% mức lương tối thiểu chung. Số thân nhân được hưởng trợ cấp tuất hàng tháng không quá 4 người đối với 01 người chết. Trường hợp có từ 02 người tham gia BHXH trở lên mà bị chết thì thân nhân được hưởng 02 lần mức trợ cấp hàng tháng.

10. Mức trợ cấp tuất một lần: Đối với người đang đóng BHXH hoặc đang trong thời gian bảo lưu BHXH chết, trợ cấp tuất một lần được tính theo số năm đóng BHXH, cứ mỗi năm đóng BHXH được tính bằng 1,5 tháng mức bình quân tiền lương, tiền công tháng đóng BHXH. Mức thấp nhất bằng 3 tháng mức bình quân tiền lương, tiền công tháng đóng BHXH.

Đối với người đang hưởng lương hưu hàng tháng chết, trợ cấp tuất một lần được tính theo thời gian đã hưởng lương hưu và mức lương hưu đang hưởng trước khi chết:

- Nếu chết trong 02 tháng đầu hưởng lương hưu thì mức trợ cấp bằng 48 tháng lương hưu.

- Nếu chết từ tháng thứ 3 trở đi, thì cứ hưởng thêm 01 tháng lương hưu thì mức trợ cấp giảm đi 0,5 tháng lương hưu. Mức trợ cấp thấp nhất cũng bằng 03 tháng lương hưu.

11. Quân nhân, CAND bị chết trong khi làm nhiệm vụ được công nhận là liệt sĩ thì ngoài việc được hưởng chính sách ưu đãi người có công do ngân sách Nhà nước bảo đảm, vẫn được thực hiện chế độ tử tuất từ quỹ BHXH./.

Đào Thị Cúc
C/B_ĐHCSND