Tác giả viết bài này đặt tên nhan đề bài viết như trên không có ý định so sánh giữa hai cuộc cách mạng và 2 nhà tư tưởng vĩ đại của thế kỷ XX mà chỉ muốn đề cập hai cuộc cách mạng và hai nhà lãnh đạo đã để lại cho lịch sử thế giới những ấn tượng sâu sắc và ảnh hưởng của nó trong lòng nhân dân thế giới, nhân kỷ niệm 93 năm cách mạng Tháng Mười Nga.

Cách mạng Tháng Mười Nga – Tư tưởng của Lênin về cách mạng XHCN

Khi nói đến cách mạng tháng Mười Nga chúng ta không thể không nhắc đến cuộc cách mạng tháng 2 vì chính cuộc cách mạng này là bắt nguồn để Lênin và những người Bôn-sê-vích Nga phải chuẩn bị cho một cuộc cách mạng mới.

Chiến tranh thế giới lần thứ nhất, cuộc chiến tranh đế quốc đã có ảnh hưởng sâu nặng đến nước Nga, khâu yếu nhất trong sợi dây xích đế quốc chủ nghĩa. Chiến tranh đã làm cho lực lượng của nước Nga sa hoàng suy yếu. Năm 1916, nạn đói từ nông thôn lan ra thành thị, không đủ tiền để tổ chức tham gia chiến tranh lại phải vay nước ngoài 8 tỷ rup, càng làm cho nước Nga suy yếu, phụ thuộc vào đế quốc Pháp và Anh.. Độc lập dân tộc bị đe dọa, bọn địa chủ, giai cấp tư sản đi tìm sự ủng hộ của đế quốc nước ngoài. Tình trạng nghèo khổ trong nước đẩy mâu thuẫn giai cấp trở lên gay gắt làm cho phong trào cách mạng sục sôi. Trong nước đòi hỏi phải lật đổ chế độ Nga Sa hoàng, phong trào bãi công diễn ra ở khắp nơi từ Pê-tô-rô-grat, Mát-xcơ-va đến Ba Cu, phong trào đã lan sang cả binh sĩ, nhiều đơn vị binh lính không nghe lệnh chỉ huy. Ở nông thôn, nông dân nổi dậy chiếm lương thực, đốt các tài sản của địa chủ, chiếm dinh cơ của chúng,….chính trong hoàn cảnh đó cách mạng tháng 2 đã nổ ra và giành thắng lợi thông qua các cuộc bãi công ngày 26, 27/2/1917.

Nhưng sau cách mạng tháng 2, tình hình nước Nga rơi vào tình trạng có 2 đặc điểm lớn đó là có hai chính quyền song song tồn tại: Xô viết và Chính phủ lâm thời. Chính quyền Xô viết gồm những đại biểu công nhân và binh sĩ. Đại biểu binh sĩ trong Xô viết chủ yếu là nông dân bị động viên cho chiến tranh. Xô viết đại biểu công nhân và binh sĩ là cơ quan liên minh công nhân và nông dân chống chính quyền Nga hoàng, đồng thời là cơ quan chính quyền, cơ quan chuyên chính của giai cấp công nhân và nông dân. Nhưng bọn Men-sê-vich và Xã hội chủ nghĩa cách mạng lại chiếm đa số trong các Xô viết. Đứng đầu Chính phủ chính phủ lâm thời của giai cấp tư sản là công tước La-vốp. Đa số các bộ trưởng trong chính phủ thuộc về các đảng phản động như Đảng Tháng mười, Đảng Cađô và Đảng Xã hội chủ nghĩa cách mạng Kê-ren-xki, một phần tử thuộc phái lao động, do giai cấp tư sản đưa lên lập chính phủ lâm thời.

Đặc điểm thứ hai là các Xô viết đã tự nguyện giao chính quyền cho giai cấp tư sản và ủng hộ nó. Tại sao giai cấp nông dân và công nhân giành được chính quyền rồi lại giao cho giai cấp tư sản và lại ủng hộ nó? Theo Lê nin giải thích vì những người đó chưa am hiểu chính trị, họ vừa mới thức tỉnh và lôi cuốn vào chính trị đặc biệt là trong quá trình lãnh đạo cách mạng đường phố đã bị các đảng phản động bọn Men-sê-vich và xã hội chủ nghĩa-cách mạng “len vào” và giành đa số phiếu về chúng. Và như vậy, nền chuyên chính dân chủ cách mạng của giai cấp vô sản và nông dân đã bị bọn Men-sê-vich lũng loạn.

Sau cách mạng tháng 2, tình hình 2 chính quyền song song tồn tại như trên đã cho Lênin có một nhận định là có thể giành chính quyền bằng hình thức hoà bình. Tại Hội nghị đại biểu toàn Nga lần thứ VII của Đảng Bôn-sê-vich; họp tại Pê-tơ-rô-grát ngày 24/4/1917, trên cơ sở xác nhận học thuyết của Lênin đương thời. Chủ trương giành chính quyền, bằng phương pháp hoà bình vì cho rằng đây là con đường ít đau đớn nhất. Lênin đã đưa ra luận cương tháng tư với chủ trương “ Toàn bộ chính quyền về tay Xô viết”.

Thế nhưng từ cuối tháng 6 đầu tháng 7 năm 1917, để tấn công bọn Men-se-vich, bọn xã hội chủ nghĩa – cách mạng liên minh của giai cấp tư sản và các tướng lĩnh bạch vệ, Đảng Bôn-sê-vich và lực lượng của giai cấp công nhân và nông dân thì điều kiện cho 1 cuộc cách mạng phát triển hoà bình không còn nữa. Đặc biệt ngày 4/7/1917, chính phủ lâm thời đã cho quân đội bắn vào quần chúng biểu tình, tích cực chuẩn bị thiết lập nền độc tài quân sự phản cách mạng. Vì vậy lúc này giai cấp công nhân chỉ có thể giành chính quyền bằng con đường khởi nghĩa vũ trang.

Tại Đại hội VI của đảng Bôn-sê-vich Nga họp từ ngày 26/7 đến ngày 3/8/1917, đã nghiên cứu các vấn đề chiến lược của Lênin và quyết định khởi nghĩa vũ trang lật đổ chính quyền của giai cấp tư sản và bọn phản động thiết lập nền chuyên chính vô sản.

Cách mạng tháng Mười Nga nổ ra và giành thắng lợi ngày 7 tháng 10 năm 1917. Thắng lợi của cách mạng tháng Mười Nga thành công thể hiện sự vĩ đại trong nhận đoán thời cơ và chủ động tổ chức khởi nghĩa vũ trang của Lê nin. Sự vĩ đại của Cách mạng tháng 10 Nga chính là việc chọc thủng khâu yếu nhất trọng sợi dây chuyền chủ nghĩa đế quốc, đưa đến thắng lợi của một cách mạng XHCN, thể hiện sự vĩ đại của Lênin trong việc nhận định Cách mạng XHCN có thể nổ ra và giành thắng lợi ở một nước có nền kinh tế tư bản chủ nghĩa phát triển trung bình, đó là nước Nga.

Cách mạng tháng 8 năm 1945 – Tư tưởng của Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc

Chúng ta biết rằng khi chiến tranh thế giới lần thứ II nổ ra, Hồ Chí Minh đang ở Trung Quốc. Nhận thấy đây là thời cơ cho một cuộc cách mạng giải phóng dân tộc và người đã về nước lãnh đạo cách mạng. Người chủ trì Hội nghịTrung ương lần thứ 8, tháng 5 năm 1941, tại Pắc Bó, Hà Quảng, Cao Bằng; chủ trương đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, thành lập Mặt trận Việt Minh theo sáng kiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh và gấp rút chuẩn bị khởi nghĩa. Khi chiến tranh đi vào giai đoạn kết thúc Nhật đầu hàng đồng minh, quân Nhật ở Việt Nam hoang mang. Người và Trung ương đã tổ chức Hội nghị toàn quốc và Đại hội quốc dân Tân trào để phát động khởi nghĩa giành chính quyền. Cách mạng tháng 8 nổ ra và giành thắng lợi trong thời gian ngắn (14 ngày). Điều đáng nói là Hồ Chí Minh chuẩn bị rất kỹ cho một cuộc khởi nghĩa vũ trang nhưng lực lượng vũ trang của ta còn non trẻ. Cuộc khởi nghĩa nổ ra khá hoà bình, nhất là các tỉnh thành phía Nam. Sự chuyển giao chính quyền đã không gây ra sự đổ máu lớn cho nhân dân.

Song, sau Cách mạng Tháng 8 năm 1945, thì tình hình nước ta trong những năm đầu rất khó khăn, phải đương đầu với 3 loại giặc giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm. Tình hình ví như ngàn cân treo sợi tóc. Để bảo vệ nền độc lập, để loại trừ bớt kẻ thù nhằm tập trung mũi nhọn vào thực dân Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có những quyết định sáng suốt trong tổ chức, giải quyết các vấn đề kinh tế, chính trị mà Người đã có quyết sách đúng đắn trong việc hoà với Tưởng, hoà với Pháp, kéo dài thời gian chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài. Trong hoà với Tưởng việc ta chủ động nhường cho bọn Việt quốc, Việt Cách một số ghế trong quốc hội là một sách lược hết sức khôn khéo trong chính sách hoà hợp dân tộc và nhờ đó ta đã từng bước loại dần sự chống phá của chúng.

Sự tài tình của Hồ Chí Minh trong lãnh đạo khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền đã chọc thủng khâu yếu nhất trong …thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc góp phần hoàn thiện Lý luận Chủ nghĩa Mác-Lênin về con đường giải phóng dân tộc làm cho cuộc cách mạng ấy trở thành vĩ đại nhất ở Việt Nam. Cùng với Cách mạng Tháng 8 thành công, tư tưởng Hồ Chí Minh về khởi nghĩa vũ trang trong cách mạng giải phóng dân tộc được biểu hiện rõ nét hơn tư tưởng ấy đã làm cho Người như ánh hào quang rực sáng phương Đông.

Kỷ niệm Cách mạng tháng Mười Nga, nhắc lại hai cuộc cách mạng và hai bậc vĩ nhân để ta có dịp tri ân. Điều mà ta nhìn nhận về 2 cuộc cách mạng và hai con người đó là:

Cuộc Cách mạng tháng Mười Nga đã mở ra thời kỳ mới, thời kỳ mà tư tưởng về một hình thái kinh tế xã hội mới được hình thành, phát triển và ảnh hưởng sâu sắc đến toàn thế giới. Mặc dù hiện nay Chủ nghĩa xã hội bị khủng hoảng ở Liên Xô – Đông Âu nhưng cũng chính tư tưởng Chủ nghĩa xã hội đang có sức sống mãnh liệt ở Châu Mỹ La tinh nơi được coi là thành trì của Chủ nghĩa đế quốc và nhiều nước trên thế giới. Đặc biệt là nó đã có con đường đi đúng đắn phù hợp ở Trung Quốc, Việt Nam, Cu ba. Và chính cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga đã làm cho tư tưởng của Lênin được cả thế giới biết đến như 1 lý luận tiên tiến soi đường cho phong trào đấu tranh tự giải phóng mình. Những chính sách “ Cộng sản thời chiến”, “ Kinh tế mới” của Lênin mãi mãi là bài học kinh nghiệm để các nước vận dụng.

Đối với Cách mạng Tháng 8 năm 1945 của Việt Nam, đây được coi là cuộc cách mạng vĩ đại nhất trong phong trào giải phóng dân tộc, là sự vận dụng sáng tạo học thuyết Mác Lênin của Hồ Chí Minh vào hoàn cảnh cụ thể của Việt Nam. Và chính vì vậy, Việt Nam - Hồ Chí Minh đã đi vào lòng người, các nước trên thế giới biết đến Việt Nam qua Hồ chí Minh và Hồ Chí Minh đã làm rạng danh đất nước. Cách mạng Tháng 8 năm 1945 – Tư tưởng hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc, ấy là biểu tượng của đất nước Việt Nam mới.